Nhà tù Côn Đảo: Lịch sử, giá vé & kinh nghiệm tham quan từ A-Z

Tổng quan về hệ thống Nhà tù Côn Đảo

Du khách tham quan tại Nhà tù Côn Đảo (nguồn: sưu tầm)

Nhà tù Côn Đảo ở đâu?

Tọa lạc rải rác dọc theo những con đường ven biển rợp bóng mát cây xanh tại trung tâm đặc khu Côn Đảo, thuộc thành phố Hồ Chí Minh, hệ thống di tích Nhà tù Côn Đảo hiện ra như một bảo tàng lịch sử sống động ngoài trời. Các điểm tham quan nằm rất gần nhau, vô cùng thuận tiện để bạn tản bộ, đạp xe thong dong hoặc đi xe điện vãn cảnh. 

Nhà tù Côn Đảo gồm những khu di tích nào?

Quần thể di tích được quy hoạch thành 4 nhóm công trình chính:

• Hệ thống 8 trại giam lớn: Trại Phú Hải (Banh I), Trại Phú Sơn (Banh II), Trại Phú Thọ, Trại Phú Tường, Trại Phú Phong, Trại Phú An, Trại Phú Bình (Trại 7) và Trại Phú Hưng.
• Các khu biệt giam & xưởng khổ sai: Chuồng Cọp Pháp, Chuồng Cọp Mỹ, Khu biệt lập Chuồng Bò cùng 18 Sở tù khổ sai.
• Bộ máy cai trị của chính quyền ngục tù: Dinh Chúa Đảo, Nhà Công Quán, Sở Cò.
• Công trình tưởng niệm & ghi dấu sự hy sinh: Cầu tàu 914, Cầu Ma Thiên Lãnh, Nghĩa trang Hàng Dương và Nghĩa trang Hàng Keo.

Giờ mở cửa đón khách

Ban quản lý di tích Côn Đảo mở cửa đón khách tham quan đều đặn vào tất cả các ngày trong tuần, kể cả các dịp lễ Tết:

• Khung giờ buổi sáng: 07:30 - 11:30
• Khung giờ buổi chiều: 13:30 - 17:00

Bạn nên sắp xếp đến sớm vào đầu mỗi buổi để có nhiều thời gian lắng nghe thuyết minh và tránh nắng gắt giữa trưa.

Lưu ý: Cuống vé giấy 50.000 VNĐ có giá trị sử dụng trong suốt cả ngày cho toàn bộ các điểm di tích trong cụm. Bạn hãy giữ cẩn thận cuống vé trong túi áo để nhân viên kiểm soát vé tại từng cổng trại giam quét mã khi ghé thăm. 

Bảng giá vé tham quan Nhà tù Côn Đảo mới nhất

Hiện nay, di tích áp dụng hình thức vé trọn gói cực kỳ tiết kiệm cho du khách:

Tham quan Nhà tù Côn Đảo mất bao lâu?

Để tham quan trọn vẹn Nhà tù Côn Đảo, bạn nên dành ra khoảng 3 đến 4 tiếng (khoảng một buổi sáng hoặc một buổi chiều). Quỹ thời gian này giúp bạn không phải vội vã, có đủ sự tĩnh lặng để cảm nhận không gian và đọc kỹ các bảng chú thích lịch sử.

Lịch sử Nhà tù Côn Đảo - Hơn một thế kỷ đau thương và bất khuất

Tượng mô phỏng tái hiện hình ảnh tù nhân và lính cai ngục (nguồn: sưu tầm)

• Nhà tù Côn Đảo được thành lập: Hệ thống Nhà tù Côn Đảo chính thức được thành lập vào ngày 01 tháng 02 năm 1862. Quyết định mang tính bước ngoặt này do Thống đốc Nam Kỳ - Chuẩn đô đốc Louis Adolphe Bonard ký sắc lệnh ban hành. Sự kiện diễn ra ngay sau khi liên quân thực dân Pháp tiến hành đánh chiếm quần đảo Côn Lôn vào cuối năm 1861.
• Thời kỳ thực dân Pháp (1862 - 1954): Ngay sau khi chiếm đảo, Pháp đã biến hòn đảo biệt lập giữa trùng khơi thành nơi lưu đày các sĩ phu yêu nước thuộc phong trào Cần Vương, Đông Du và các chiến sĩ cộng sản. Giai đoạn này ghi dấu sự ra đời của các trại giam kiên cố Banh I, Banh II và đỉnh điểm là công trình bí mật Chuồng Cọp Pháp (1940).
• Thời kỳ Mỹ - chính quyền Sài Gòn (1954 - 1975): Nhà tù được mở rộng quy mô với hệ thống Chuồng Cọp kiểu Mỹ (Trại Phú Bình) gồm 384 phòng giam khắc nghiệt, áp dụng các đòn tra tấn tâm lý và nhục hình tinh vi nhằm bẻ gãy ý chí người cách mạng.
• Trường học cách mạng giữa ngục tù: Biến đau thương thành sức mạnh, các chiến sĩ cộng sản đã biến nơi lưu đày thành trường học chính trị, tổ chức dạy văn hóa, lý luận, ngoại ngữ và xuất bản báo bí mật. Nơi đây đã tôi rèn bản lĩnh của những nhà lãnh đạo kiệt xuất như cụ Phan Chu Trinh, cụ Nguyễn An Ninh, Tổng Bí thư Lê Hồng Phong, Tổng Bí thư Hà Huy Tập, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, Chủ tịch Tôn Đức Thắng, Tổng Bí thư Lê Duẩn và Nữ anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu.

Khám phá hệ thống trại giam nổi tiếng tại Nhà tù Côn Đảo

Hệ thống trại giam Côn Đảo chính là nơi ghi dấu những thủ đoạn tra tấn tàn khốc bậc nhất, nơi mỗi “chuồng cọp” hay “hầm đá” đều khắc họa trọn vẹn ý chí kiên trung của các chiến sĩ cách mạng.

Trại Phú Hải (Banh I) - Trại giam cổ kính và quy mô nhất

Trại Phú Hải là trại giam cổ nhất và lớn nhất tại Côn Đảo (nguồn: sưu tầm)

Bước chân qua cánh cổng sắt nặng trịch của Trại Phú Hải, không gian dường như lắng đọng lại. Được xây dựng từ năm 1862, đây là trại giam lâu đời nhất Côn Đảo. Dãy phòng giam tập thể với hàng chục bức tượng phục dựng tù nhân bị cùm chân chung trên thanh sắt dài suốt ngày đêm khiến ai ghé thăm cũng phải lặng người xúc động. Tại đây, bạn còn được tận mắt nhìn thấy khu hầm xay lúa khổ sai và bãi đập đá ngột ngạt – nơi cụ Phan Chu Trinh từng viết nên áng thơ hào sảng "Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn".

Trại Phú Sơn (Banh II) - Chứng tích kiên cố thời Pháp

Trại Phú Sơn là nơi nổ ra nhiều phong trào đấu tranh sôi nổi tại Nhà tù Côn Đảo (nguồn: sưu tầm)

Nằm sát cạnh Trại Phú Hải, Trại Phú Sơn được người Pháp xây dựng hoàn thiện vào năm 1916 với các bức tường đá dày phủ kín rêu phong. Trại gồm 13 phòng giam tập thể cùng 14 xà lim biệt giam lạnh lẽo.

Khi bước sâu vào các xà lim tăm tối, bạn sẽ cảm nhận rõ luồng khí ẩm thấp toát ra từ những vách đá dày cả mét. Từng vết hoen gỉ trên khung cùm sắt như vẫn còn in đậm dấu tích những tháng ngày chịu đựng gian truân nhưng đầy bất khuất của các chiến sĩ cách mạng.

Trại Phú Tường - Khu “Chuồng Cọp Pháp” khét tiếng

Trại Phú Tường nơi che giấu “chuồng cọp kiểu Pháp” khét tiếng (nguồn: sưu tầm)

Từng bị giấu kín suốt 30 năm cho đến khi bị phái đoàn quốc tế phát hiện vào năm 1970, Chuồng Cọp Pháp gồm 120 phòng biệt giam chật hẹp. Phía trên trần là các giàn song sắt kiên cố để lính gác tuần tra, sẵn sàng dội nước vôi bột đặc quánh hoặc dùng gậy sắt bịt đồng chọc xuống khi người tù phản kháng. Bên cạnh đó là 60 phòng "tắm nắng" không mái che - nơi kẻ thù dùng nắng mưa thiêu đốt thể lực tù nhân.

“Chuồng cọp kiểu Pháp” được xem là địa ngục trong “địa ngục trần gian" (nguồn: sưu tầm)

Trại Phú Bình (Trại 7) - “Chuồng Cọp kiểu Mỹ”

Trại Phú Bình là "trung tâm chỉ đạo" cuộc nổi dậy giải phóng toàn bộ quần đảo (nguồn: sưu tầm)

Được xây dựng vào năm 1971, Trại Phú Bình gồm 384 buồng giam lợp mái tôn fibro xi măng cực thấp ngay sát đỉnh đầu. Dưới cái nắng như đổ lửa của Côn Đảo, mỗi căn phòng trở thành một lò nung thiêu đốt (nhiệt độ chạm ngưỡng 45°C), trong khi mùa đông nền đá lại buốt giá thấu xương. Tù nhân bị xích chân cố định 24/24 giờ, phải chịu đựng sự ngột ngạt thể xác lẫn tinh thần cùng cực.

Hình ảnh chuồng cọp kiểu Mỹ tại trại Phú Bình (nguồn: sưu tầm)

Khu biệt lập Chuồng Bò & Hầm ngâm phân

Khu biệt lập chuồng bò tại Nhà tù Côn Đảo (nguồn: sưu tầm)

Ban đầu là khu nuôi bò phục vụ cai trị, nơi đây sau đó bị biến tướng thành khu tra tấn rùng rợn. Tội ác tàn bạo nhất tại Chuồng Bò chính là hầm ngâm phân sâu 3 mét dẫn thẳng chất thải hôi thối từ chuồng súc vật sang, dùng để ngâm người tù nhiều ngày liền nhằm ép cung.

Hệ thống 18 Sở tù khổ sai & Cầu tàu 914

Cầu tàu 914 là một trong những chứng tích lịch sử nổi tiếng tại Côn Đảo (nguồn: sưu tầm)

Song song với các buồng giam kiên cố, thực dân và đế quốc đã lập nên 18 Sở tù khổ sai nhằm vắt kiệt sức lao động của người tù. Tiêu biểu có Sở Lò Vôi với hơi nóng mù mịt cay xè mắt, Sở Kéo Cây hiểm trở trên rừng sâu, Sở Đất Dốc lam lũ.

Nổi tiếng và bi tráng nhất là Di tích Cầu tàu 914 nằm ngay trước Dinh Chúa Đảo. Con số 914 là ước tính đầy xúc động về số tù nhân đã ngã xuống do kiệt sức và tai nạn khi phải khiêng vác những khối đá tảng nặng hàng tấn từ núi cao về kè biển dựng cầu cảng. Đứng trước đầu cầu lộng gió, ngắm ánh bình minh rạng rỡ, lòng bạn sẽ dâng trào niềm biết ơn sâu sắc trước sự hy sinh to lớn của thế hệ đi trước.

Bảo tàng Côn Đảo - Không gian lưu giữ ký ức

Bảo tàng Côn Đảo là nơi lưu giữ hơn 2.000 tư liệu quý giá (nguồn: sưu tầm)

Bạn nên ghé Bảo tàng Côn Đảo đầu tiên để lắng nghe thuyết minh tổng quan và chiêm ngưỡng sa bàn toàn cảnh hòn đảo. Nơi đây trưng bày hơn 2.000 hiện vật, kỷ vật thiêng liêng như những bức thư tay viết vội trên giấy vụn, chiếc áo rách sờn hay những đồ dùng thêu tay giản dị của các nữ tù nhân.

Chuồng Cọp Pháp và Chuồng Cọp Mỹ khác nhau thế nào?

Cả hai khu biệt giam đều là đỉnh cao của sự tàn bạo nhưng lại mang những nét đặc trưng riêng về mặt kiến trúc và phương thức tra tấn qua từng thời kỳ:

Kinh nghiệm di chuyển & phương tiện đi lại trên đảo

Từ sân bay Cỏ Ống về trung tâm: Cung đường ven biển Cỏ Ống rất đẹp, mất tầm 15 - 20 phút chạy xe. Bạn có thể chọn xe đưa đón của resort/khách sạn, hoặc bắt taxi địa phương (khoảng 150.000 - 200.000 VNĐ/chuyến).

Từ cảng tàu Bến Đầm về trung tâm: Dành cho du khách đi tàu cao tốc từ Vũng Tàu, Sóc Trăng hoặc Cần Thơ. Bạn có thể đi xe buýt trung chuyển của hãng tàu (40.000 - 50.000 VNĐ/người) hoặc bắt taxi, xe ôm.

Phương tiện vi vu trên đảo:

• Xe máy: Giá thuê 120.000 - 150.000 VNĐ/ngày, cực kỳ thích hợp để bạn tự do dạo quanh những hàng cây bàng di sản rợp bóng mát.
• Xe điện du lịch: Chạy êm ái, thân thiện với môi trường, rất phù hợp cho gia đình có người lớn tuổi hoặc nhóm bạn đông.

Lưu ý văn hóa & quy tắc ứng xử khi viếng thăm di tích

• Trang phục tôn nghiêm: Đây là chốn an nghỉ thiêng liêng của hàng vạn đồng bào, chiến sĩ. Bạn hãy mặc trang phục kín đáo, lịch sự (áo có tay, quần dài hoặc váy dài qua gối).
• Nên thuê thuyết minh viên: Lắng nghe giọng kể truyền cảm của các hướng dẫn viên địa phương tại Bảo tàng sẽ giúp từng hiện vật, viên đá rêu phong trở nên sống động và chạm đến trái tim bạn.
• Giữ gìn không gian: Đi nhẹ, nói khẽ, không cười đùa lớn tiếng bên trong các phòng giam; tuyệt đối không sờ tay vào hiện vật, tượng sáp hay vẽ bậy lên vách tường cổ.
• Quy định thắp nhang: Du khách không được tự ý thắp nhang bên trong các xà lim hay buồng giam nhằm đảm bảo phòng chống cháy nổ. Hãy dâng hoa, dâng lễ tại các bàn thờ chung đặt ở sân di tích hoặc tại Nghĩa trang Hàng Dương.

Gợi ý lịch trình 1 ngày: Hành trình Lịch sử & Tâm linh trọn vẹn

• 08:00 - 08:45: Bắt đầu tại Bảo tàng Côn Đảo, nghe giới thiệu và xem sa bàn toàn cảnh.
• 08:45 - 09:30: Khám phá Trại Phú Hải, xem hầm xay lúa khổ sai và các buồng giam cổ.
• 09:30 - 10:15: Thăm Chuồng Cọp Pháp (Trại Phú Tường) và khu biệt lập Chuồng Bò.
• 10:15 - 11:00: Đến Trại Phú Bình tìm hiểu về cấu trúc Chuồng Cọp Mỹ.
• 11:00 - 11:30: Dâng hương tưởng niệm tại di tích Cầu tàu 914 lộng gió biển.
• 14:00 - 17:00: Tham quan Dinh Chúa Đảo -> Viếng Miếu Bà Phi Yến -> Chiêm bái Chùa Núi Một (Vân Sơn Tự) ngắm toàn cảnh vịnh Côn Sơn.
• 20:00 - 22:30: Chuẩn bị hoa cúc trắng, trái cây tươi đến viếng Nghĩa trang Hàng Dương, dâng hương tại phần mộ Nữ anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu và gần 2.000 liệt sĩ kiên trung trong không gian thanh tịnh, linh thiêng.

Các điểm du lịch Côn Đảo nổi tiếng nên kết hợp

• Nghĩa trang Hàng Dương: Nơi yên nghỉ của gần 2.000 liệt sĩ kiên trung, trong đó có phần mộ của Tổng Bí thư Lê Hồng Phong, nhà yêu nước Nguyễn An Ninh và Anh hùng Võ Thị Sáu.
• Mộ Anh hùng Võ Thị Sáu: Điểm đến tâm linh nức tiếng linh thiêng nhất tại Côn Đảo, luôn tấp nập du khách thập phương hướng về dâng hoa tươi thành kính.
• Dinh Chúa Đảo: Nơi từng ngự trị của 53 đời chúa đảo cai trị, trưng bày nhiều hiện vật quý tộc đối lập hoàn toàn với cuộc sống cơ cực của tù nhân cách mạng.
• Chùa Núi Một (Vân Sơn Tự): Ngôi danh lam thắng cảnh tọa lạc trên sườn núi Một, sở hữu kiến trúc Phật giáo uy nghiêm với tầm nhìn bao quát toàn bộ thị trấn và vịnh Côn Sơn xanh ngắt.
• Bãi Đầm Trầu: Bãi biển tự nhiên hoang sơ và thơ mộng nhất đảo với bãi cát vàng óng ả, làn nước trong vắt và trải nghiệm ngắm máy bay hạ cánh sát ngọn cây vô cùng độc đáo.