Kinh nghiệm tránh sét khi đi tour du lịch mạo hiểm

Hàng năm, trên thế giới có rất nhiều người đi dã ngoại gặp tai nạn do sét đánh gây ra. Hậu quả thường rất nghiêm trọng, có người bị bỏng nặng, đa chấn thương thậm chí là chết người,…. Việc bị sét đánh trực tiếp là rất hiếm gặp nhưng các trường hợp bị ảnh hưởng gián tiếp do giông sét thường mang đến hậu quả khá nghiêm trọng. Trong bài viết này, chúng tôi đề cập đến việc làm thế nào để tránh đi vào những vùng có nguy cơ bị giông tố và làm sao để bạn được an toàn nếu không may đến vùng có sét đánh.

Nên làm gì để tránh đi vào vùng có nguy cơ bị giông tố?

Phòng ngừa từ sớm luôn là biện pháp an toàn và hiệu quả nhất để không rơi vào tình huống nguy hiểm:

• Theo dõi sát dự báo thời tiết: Kiểm tra tình hình khí tượng địa phương qua ứng dụng, đài khí tượng hoặc hỏi thăm người bản địa trước ngày khởi hành. Nếu có cảnh báo giông lốc hoặc áp thấp nhiệt đới, hãy hoãn chuyến đi hoặc chuyển sang phương án dự phòng.
• Khởi hành sớm, về sớm: Các cơn giông thường xuất hiện lúc chiều muộn đặc biệt là vào mùa hè. Vì vậy, bạn sẽ giảm được rất nhiều nguy cơ bị mắc kẹt trong những trận giông nếu bạn khởi hành sớm và quay về sớm. Tuy nhiên, bạn cũng không nên chủ quan. Giông cũng có thể xuất hiện vào gần trưa.  
• Quan sát mây và biến đổi bầu không khí: Bầu trời miền núi có thể chuyển từ nắng ráo sang giông tố chỉ trong vòng 30 phút. Khi thấy mây tích đen vần vũ, gió đổi chiều đột ngột hoặc áp suất không khí giảm, cần chuẩn bị phương án trú ẩn ngay.
• Nhận biết hành vi bất thường của động vật: Côn trùng bay sát mặt đất, đàn chim bay tán loạn tìm tổ hoặc gia súc nháo nhác thường là dấu hiệu áp suất thay đổi báo trước một cơn bão sắp đổ bộ.
• Chủ động hạ độ cao: Tuyệt đối không tiếp tục leo lên đỉnh núi, sống lưng khủng long hay gò đất cao khi trời nổi gió giông. Hãy di chuyển xuống các thung lũng hoặc vùng đất thấp an toàn.
• Quyết đoán quay đầu khi cần: Đừng chần chừ với tâm lý "chờ mưa tạnh rồi đi tiếp". Rút lui về điểm xuất phát hoặc lán trại gần nhất đúng thời điểm là quyết định sống còn của người dẫn đoàn.

Nếu bạn đã ở trong vùng có giông sét, hãy làm theo những hướng dẫn sau đây

Những điều bạn nên làm

Nếu không kịp tìm nơi trú ẩn kiên cố và cơn giông đã ập đến, hãy thực hiện ngay các bước ứng phó khẩn cấp sau:

• Rời xa các vật dụng kim loại: Tháo balo có khung nhôm, bỏ gậy leo núi kim loại ra xa vị trí ngồi ít nhất 30 m. Tránh xa hàng rào kẽm gai, đường ray hoặc ống kim loại dẫn nước. Nếu nghe thấy tiếng vo ve hay xẹt điện từ đồ vật kim loại quanh mình, hãy lập tức lùi xa.
• Di chuyển khỏi điểm cao: Theo Cơ quan Thời tiết Quốc gia Hoa Kỳ (NWS), sét luôn bị thu hút bởi 3 yếu tố: độ cao, hình dạng nhọn và sự đơn độc. Hãy nhanh chóng rời khỏi đỉnh núi, gờ đá nhô hoặc bãi cỏ trống trải để xuống thung lũng (chú ý chọn vùng không có nguy cơ lũ quét).
• Tránh xa nguồn nước và bề mặt ẩm ướt: Giữ khoảng cách an toàn với suối, hồ, sông và dây thừng ướt. Dòng điện lan truyền qua đất ướt nhanh và rộng hơn rất nhiều so với đất khô.
• Tản đội hình (giữ khoảng cách 20 - 30 m): Khi đi nhóm đông, các thành viên không tụ tập một chỗ mà phải giãn cách nhau 20 - 30 m. Việc này giúp giảm nguy cơ cả đoàn cùng bị sét đánh trúng, đảm bảo luôn có người an toàn để sơ cứu cho người gặp nạn.
• Thực hiện tư thế ngồi tránh sét (Lightning Crouch):
  • Ngồi xổm thu mình lại, gập đầu sát đầu gối, hai tay ôm tai để giảm áp lực âm thanh khi sét nổ.
  • Đặt hai gót chân chạm vào nhau để nếu dòng điện chạy qua đất, nó sẽ đi từ chân này sang chân kia rồi thoát ra ngoài thay vì chạy qua tim.
  • Chỉ để hai mũi chân tiếp xúc với mặt đất nhằm giảm thiểu tối đa diện tích tiếp xúc.
  • Cách ly với mặt đất: Ngồi lên trên balo khô (không có khung kim loại), thảm cách nhiệt, tấm lót xốp hoặc túi ngủ khô ráo.

Những điều bạn không nên làm

Để bảo vệ an toàn tính mạng khi cơn giông ập đến giữa rừng, bạn cần ghi nhớ và tránh tuyệt đối các sai lầm nguy hiểm sau:

• Không hoảng loạn bỏ chạy: Hành động chạy nhanh tạo ra luồng khí hút theo sau và dễ dẫn đến vấp ngã chấn thương trên địa hình dốc núi hiểm trở. Hãy giữ bình tĩnh và hạ thấp người từng bước chắc chắn.
• Không trú dưới cây cao đơn độc: Cây to đứng một mình giữa bãi đất trống là cột thu lôi tự nhiên. Sét đánh trúng cây sẽ phóng tia lửa điện ngang hoặc làm gãy đổ cành đè trúng người phía dưới.
• Không đứng tựa vào vách đá, hốc đá: Tránh trú ẩn sát vách đá dựng đứng vì nguy cơ sạt lở đá rơi khi sét đánh là rất lớn. Các hốc đá nông cũng dễ hình thành đường dẫn cho tia sét phóng qua cơ thể.
• Không ẩn nấp gần mép vực hoặc hố sâu: Khi giật mình bởi tiếng sét nổ lớn hoặc phản xạ lùi bước trong hoảng loạn, nguy cơ trượt chân rơi xuống vực sâu nguy hiểm không kém gì sét đánh.